گفتگو با ماهنامه هادی
لطفا خودتان را معرفی کنید ؟
به نام خدا و با تشکر از دست اندر کاران ما هنامه ی وزین هادی، علی اکبری هستم متولد 1356 ولایت بامیان افغانستان ومدت 23 سال است در جمهوری اسلامی ایران زندگی می کنم وتحصیلات متوسطه ام در رشته تجربی بوده است و دانش اموخته رشته سینما در دانشگاه جامع هستم و مدت تقریبا هفت سال است که به صورت پراکنده فیلمسازی و برنامه سازی تلویزیونی انجام می دهم و علاقه زیاد به سینمای مستند دارم .
تعریف شما از سینمای مستند چیست ؟
ببینید تعریف جامع و مشخص از سینمای مستند وجود ندارد و مثل فرمول ریاضی که حساب دو دو تا چهار تا است، نیست اگر، چندتا مستند ساز را در یک اتاق جمع کنید به اندازه تعدادشان تعریفهای مختلف از سینمای مستند ارائه خواهند داد. اما یکسری نکات در مورد سینمای مستند هست که مورد اجماع هنر ندان در رابطه با سینمای مستند هست از جمله جان گریسون که پدر سینمای مستند لقب گرفته است. سینمای مستند را «پرداخت خلاق واقعیت»تعریف می کند می توان گفت سینمای مستند به کشف ابعاد عمیق تری از واقعیت می پردازد و نوعی نقد به شمار می رودکه ازدید انسان خاص نسبت به یک موضوع ارائه می¬شود البته این دیدگاه تلاش دارد سر انجام به واقعیت نزدیک شود و روایت سازمان یافته ازدید فیلمساز نسبت به موضوع به شمار می¬رود که وهله اول به منظور اطلاع¬رسانی یاتحت تاثیر قراردادن یا روحیه دادن یا برانگیختن یا تلفیق هرسه طرح¬ریزی می¬شود.
نظر خودتان را نسبت به سینما و آینده سینمای کشور بیان کنید ؟
سینما امروز ابعاد مختلف پیدا کرده است نه تنها به عنوان یک رسانه یا یک سبک هنری به شمار می رود بلکه غیر از جنبه سرگرمی و ابزار تبلیغاتی بودن امروز به عنوان یک صنعت مهم و در آمدزا به شمار می آید و اگر این را در کنار قدرت سینما در هدایت افکار عمومی جامعه و تاثیر آن در حوزه سیاست و اقتصاد قرار بدهید به اهمیت و جایگاه سینما پی می بریم . سینما امروز انکار ناپذیر است باید به این سلاح تبلیغاتی و صنعت جهانی برای حراست از فرهنگ و اندیشه ها و باور هایمان دست پیدا کنیم . مدتی پیش موفق شدم فیلمی را از گروهی که در افغانستان سینما و تلویزیون را مطلقا ممنوع اعلام کرده بود ببینم که سعی کرده بود گروه خود را تبلیغ کند واین قضیه نشان می داد که انها هم ناگزیر شدند از امکانات تصویری و تصویرگری استفاده کنندواگر دانش کافی در رابطه با فیلمسازی می داشتند بهتر می توانستند بهره برداری کنند و چه بسا با مونتاژ و انتخاب نماهای خشنی که انتخاب کرده بودند نتیجه معکوس بگیرند .
امادر رابطه با سینمای¬کشور ! سینما هم مثل سایر نهادهای مدنی و هنری و غیره دچار یک سردرگمی است و شوک¬های پس ازجنگ رامی¬کشد این¬سردرگمی از عدم یک سیاست درست و منطقی در حوزه ی تصمیم گیری و عدم پشتیبانی و حمایت گرفته تا بی¬هدف کار کردن سینماگران ما راشامل می¬شودونتیجه آن می شود که فیلم کابل اکسپرس یا فیلمهای کیلویی که کپی برداری محض از بالیود است در کشور مطرح و نمایش داده شود. تا هنوز ما یک سینمای ملی با شاخصه های بومی نداریم و فقط یکبار فیلمی به نام اسامه اتفاق می افتد و بس چرا؟و چرا؟
من فکر می¬کنم هنوز درکشور ماشایسته¬سالاری وتخصص گرایی جا نیفتاده است هنوز آدمهای غیر مسلکی بر چوکی های که نیاز به تخصص و تجربه دارد تکیه زده است و هنوز ما سیاسگذاری و برنامه بلند مدت برای ایجاد سینمای ملی و بومی نداریم اما در ایجاد فضای باز بعد از روی کار امدن دولت جدید و از بین رفتن فضای خفقان گذشته را برای سینما و سینما گران به فال نیک می گیریم وامیدواریم استعداد های جدید در این فضا شکوفا شود.
اولویت های فعلی و رسالتهای رسانه های تصویری کشور را در چه چیزهایی می بینید ؟
ببینید من خودم را کوچکتر از آن می بینم که در مورد رسالت رسانه ای کشور صحبت کنم ولی به عنوان یک افغان و یک کسی که کار رسانه ای انجام می دهم از وضع فعلی در رنجم، کشور ما با جمعیت میلیونی بیسواد و کم سواد مواجه هستیم اگر اشتباه نکرده باشم قریب هفتاد درصد بیسواد داریم و خیلی از مشکلاتی که امروز گریبانگیر جامعه ما است ناشی از بیسوادی و جهالت مردم می شود ما نباید همه ی مشکلات کشور را به گردن خارجی ها بیندازیم باید بپذیریم ما هم مشکل داریم واز بیسوادی ما چه داخلی ها چه خارجی ها سوء استفاده کرده اند ومی کنند این قضیه مثل روز روشن است خوب دست اندر کاران رسانه های کشور به عنوان پیشگامان فرهنگی کشور چه کرده اند ؟ شما شبکه های تلویزیونی کشور را بیبینید انباشته شده از شو های هندی و رقص و آواز حتی در کشورهای غربی این افراط گرایی وجود ندارد آنها اول آمدند شبکه های آموزشی وخبری تاسیس کردند و بعد از اشباع نیازهای حیاتی رسانه ای سراغ تفریحات و غیره رفته اند ولی در کشور ما بر عکس شده ! بروید ببینید چند درصد ساعات پخش شبکه های ما را آموزش و اطلاع رسانی تشکیل می دهد؟ ما مخالف برنامه های تفریحی مناسب نیستیم ولی امروز تفریحات شده اصل و اهداف فرهنگی درحاشیه قرار گرفته است هم در سینما و هم در تلویزیون.
نظرشما در رابطه با هادی فیلم و برنامه¬های آن چیست؟
هادی فیلم در مدت زمان فعالیت های خود که تقریبا چهار سال است کارهای مهمی انجام داده است گر چه قرار بود شبکه هادی درکابل راه اندازی شود ولی بنا به مشکلاتی از جمله مسایل مالی نتوانسته تا کنون فعالیتهای خود را پخش کند ولی برنامه های خود را متوقف نکرده است وتولیدات خود را از چند شبکه ماهواره ای که رویکرد دینی دارند پخش می کند و بعضی برنامه های خود را به شکلCDپخش کرده است و این تولیدات بازتاب مناسبی در میان مهاجرین داشته است و همواره از دور و نزدیک همکاران مورد لطف و نوازش همشهریان عزیز بوده¬اند و می¬باشند و همچنین بعضی تولیدات مستند آن به جشنواره¬های بین¬المللی راه پیداکرده¬اند، از جمله¬ی آنهاخشکسالی¬درجشنواره¬فیلم مستندکیش وفیلم سرزمین پامیر در جشنواره تاتارستان که حایز جایزه هم شد و نیز فیلم روایت هجر در جشنواره¬ی بین¬المللی فیلم تهران.
از فیلم مستند روایت هجر که از ساخته های شما است و حضور آن در جشنواره¬ی فیلم کوتاه تهران؛ برایمان بیشتر بگویید ؟
مهاجرت ناشی از جنگهای طولانی به عنوان یک بخش از تاریخ کشور ما برای من اهمیت خاصی دارد چون که نسل آینده باید قضاوت درستی از این شرایطی که نسل حالا دارد داشته باشد . بسیاری از هموطنان ما در داخل فکر می¬کنندکه مهاجرین در اینجا جا خوش کرده اند و اینجا برای مهاجرین بهشت است. البته مهاجرت سکه ای است دو رو دارد یک روی آن کسب علم و دانش و مهارت هایی است که مهاجرین از سرتاسردنیا کسب کرده¬اند و به عنوان یک تجربه باخود به وطن می برند و یک روی دیگر مشکلات و سختیها و تبعیضها وتوهین¬هایی است که گریبانگیر مهاجرین است. ما در روایت هجر خواستیم تصویری واقعی از زندگی جمعی از مهاجرین که در یک منطقه دور افتاده قم زندگی می کنند ارایه کنیم . روایت در واقع کار نا تمامی بود که قبلا دچار مشکلاتی شده بود و موفق نشدم آن را در آن زمان تمام کنم . سیفی نمونه ای از هزاران هموطن مهاجر ما است که با تمام وجود در اینجا کار می کند تا لقمه نان حلالی را نصیب خانواده ی خود کنند ولی دستشان را پیش کسی دراز نمی¬کنند اما مشکل سیفی و همسال سیفی کمبود درآمد یا شاق بودن کارشان یا تبعیضها نیست¬مشکل امثال سیفی غربت وغم دوری از وطن است.
فیلم روایت هجر از میان بیش از پانصد فیلم مستد در میان سی فیلم راه یافته به جشنواره ی بین¬المللی فیلم کوتاه تهران بود و در میان نامزد های دریافت جایزه قرار گرفت. بهترین پاداش برای من و همکارانم زمانی بود که در سکوتی که در سالن سینما حکم فرما شده بود سیفی که می گفت من به افغانی بودن خود افتخار می کنم در حالی که لباسی کهنه به تن داشت و بیلی به دست، نمونه ی یک مهاجر زحمتکش و باوقار بود. بعد از اتمام فیلم کفهای ممتدی را که در سالن بلند شد هیچگاه فراموش نمی¬کنم البته من فکر می¬کنم این دست زدنها برای دست پینه بسته ی سیفی شخصیت فیلم بود .
غیر از روایت¬هجر چه کارهای دیگری تولیدکرده اید ؟
من تاکنون چند عنوان فیلم مستند ساخته ام که از جمله¬ی آنها«میداندار» در رابطه با یک ورزشکار هموطن و مستند کیمیاگران خاک و جوینده خاک در رابطه با مهاجرین کوره¬پزخانه¬های قم ومستند«تن وروان»در رابطه با ورزش کاران رشته رزمی کنگ فو و نظرگاه سخی در رابطه با زیارتگاه سخی وجایگاه این نوع زیارتهادرباورهای مردم و چند کار دیگر است . ولی برنامه های تلویزیونی بیش از صدها ساعت بوده است که بعضی از آنها از شبکه های مختلف جمهوری اسلامی ایران و نیز بعضی شبکه های داخلی پخش شده اند یا در حال پخش هستند.
مشکلات فیلمسازی در خارج از کشور چیست ؟
فیلمسازی نه تنها در خارج کشور بلکه در داخل کشور هم مشکلات زیاد دارد مخصوصا ساخت فیلمهای مستقل . هنوز باندهای مافیایی قدرت فیلمسازان مستقل را در آنجا تهدید می کند که من هم طعم آن را در داخل وخارج چشیده ام .اما ساخت فیلم در خارج مثل سایر مشکلاتی که¬گریبانگیر مشاغل¬مهاجرین¬است¬باتوجه به حساسیتهایی که نسبت به فیلم است چند برابر می شود.ازجمله بحث مجوز است که نه تنهاجواز ساخت فیلم که خود ماها فاقد حقوق شهروندی هستیم و مهمان ناخوانده محسوب می شویم بقیه اش را خودتان حدس می زنید خلاصه فیلمسازی مستقل کار مشکلی است .
در پایان اگر گفته ای دارید بفرمایید ؟
من آرزویی جز آرامی وآبادانی وطنم ندارم وهمچنین ازدست¬اندر کاران ماهنامۀوزین هادی تشکر می¬کنم¬که این¬وقت را در اختیار این حقیر گذاشتند وبرای این¬عزیزان¬آرزوی سربلندی وسرافرازی وموفقیت دارم
به نام خدا و با تشکر از دست اندر کاران ما هنامه ی وزین هادی، علی اکبری هستم متولد 1356 ولایت بامیان افغانستان ومدت 23 سال است در جمهوری اسلامی ایران زندگی می کنم وتحصیلات متوسطه ام در رشته تجربی بوده است و دانش اموخته رشته سینما در دانشگاه جامع هستم و مدت تقریبا هفت سال است که به صورت پراکنده فیلمسازی و برنامه سازی تلویزیونی انجام می دهم و علاقه زیاد به سینمای مستند دارم .
تعریف شما از سینمای مستند چیست ؟
ببینید تعریف جامع و مشخص از سینمای مستند وجود ندارد و مثل فرمول ریاضی که حساب دو دو تا چهار تا است، نیست اگر، چندتا مستند ساز را در یک اتاق جمع کنید به اندازه تعدادشان تعریفهای مختلف از سینمای مستند ارائه خواهند داد. اما یکسری نکات در مورد سینمای مستند هست که مورد اجماع هنر ندان در رابطه با سینمای مستند هست از جمله جان گریسون که پدر سینمای مستند لقب گرفته است. سینمای مستند را «پرداخت خلاق واقعیت»تعریف می کند می توان گفت سینمای مستند به کشف ابعاد عمیق تری از واقعیت می پردازد و نوعی نقد به شمار می رودکه ازدید انسان خاص نسبت به یک موضوع ارائه می¬شود البته این دیدگاه تلاش دارد سر انجام به واقعیت نزدیک شود و روایت سازمان یافته ازدید فیلمساز نسبت به موضوع به شمار می¬رود که وهله اول به منظور اطلاع¬رسانی یاتحت تاثیر قراردادن یا روحیه دادن یا برانگیختن یا تلفیق هرسه طرح¬ریزی می¬شود.
نظر خودتان را نسبت به سینما و آینده سینمای کشور بیان کنید ؟
سینما امروز ابعاد مختلف پیدا کرده است نه تنها به عنوان یک رسانه یا یک سبک هنری به شمار می رود بلکه غیر از جنبه سرگرمی و ابزار تبلیغاتی بودن امروز به عنوان یک صنعت مهم و در آمدزا به شمار می آید و اگر این را در کنار قدرت سینما در هدایت افکار عمومی جامعه و تاثیر آن در حوزه سیاست و اقتصاد قرار بدهید به اهمیت و جایگاه سینما پی می بریم . سینما امروز انکار ناپذیر است باید به این سلاح تبلیغاتی و صنعت جهانی برای حراست از فرهنگ و اندیشه ها و باور هایمان دست پیدا کنیم . مدتی پیش موفق شدم فیلمی را از گروهی که در افغانستان سینما و تلویزیون را مطلقا ممنوع اعلام کرده بود ببینم که سعی کرده بود گروه خود را تبلیغ کند واین قضیه نشان می داد که انها هم ناگزیر شدند از امکانات تصویری و تصویرگری استفاده کنندواگر دانش کافی در رابطه با فیلمسازی می داشتند بهتر می توانستند بهره برداری کنند و چه بسا با مونتاژ و انتخاب نماهای خشنی که انتخاب کرده بودند نتیجه معکوس بگیرند .
امادر رابطه با سینمای¬کشور ! سینما هم مثل سایر نهادهای مدنی و هنری و غیره دچار یک سردرگمی است و شوک¬های پس ازجنگ رامی¬کشد این¬سردرگمی از عدم یک سیاست درست و منطقی در حوزه ی تصمیم گیری و عدم پشتیبانی و حمایت گرفته تا بی¬هدف کار کردن سینماگران ما راشامل می¬شودونتیجه آن می شود که فیلم کابل اکسپرس یا فیلمهای کیلویی که کپی برداری محض از بالیود است در کشور مطرح و نمایش داده شود. تا هنوز ما یک سینمای ملی با شاخصه های بومی نداریم و فقط یکبار فیلمی به نام اسامه اتفاق می افتد و بس چرا؟و چرا؟
من فکر می¬کنم هنوز درکشور ماشایسته¬سالاری وتخصص گرایی جا نیفتاده است هنوز آدمهای غیر مسلکی بر چوکی های که نیاز به تخصص و تجربه دارد تکیه زده است و هنوز ما سیاسگذاری و برنامه بلند مدت برای ایجاد سینمای ملی و بومی نداریم اما در ایجاد فضای باز بعد از روی کار امدن دولت جدید و از بین رفتن فضای خفقان گذشته را برای سینما و سینما گران به فال نیک می گیریم وامیدواریم استعداد های جدید در این فضا شکوفا شود.
اولویت های فعلی و رسالتهای رسانه های تصویری کشور را در چه چیزهایی می بینید ؟
ببینید من خودم را کوچکتر از آن می بینم که در مورد رسالت رسانه ای کشور صحبت کنم ولی به عنوان یک افغان و یک کسی که کار رسانه ای انجام می دهم از وضع فعلی در رنجم، کشور ما با جمعیت میلیونی بیسواد و کم سواد مواجه هستیم اگر اشتباه نکرده باشم قریب هفتاد درصد بیسواد داریم و خیلی از مشکلاتی که امروز گریبانگیر جامعه ما است ناشی از بیسوادی و جهالت مردم می شود ما نباید همه ی مشکلات کشور را به گردن خارجی ها بیندازیم باید بپذیریم ما هم مشکل داریم واز بیسوادی ما چه داخلی ها چه خارجی ها سوء استفاده کرده اند ومی کنند این قضیه مثل روز روشن است خوب دست اندر کاران رسانه های کشور به عنوان پیشگامان فرهنگی کشور چه کرده اند ؟ شما شبکه های تلویزیونی کشور را بیبینید انباشته شده از شو های هندی و رقص و آواز حتی در کشورهای غربی این افراط گرایی وجود ندارد آنها اول آمدند شبکه های آموزشی وخبری تاسیس کردند و بعد از اشباع نیازهای حیاتی رسانه ای سراغ تفریحات و غیره رفته اند ولی در کشور ما بر عکس شده ! بروید ببینید چند درصد ساعات پخش شبکه های ما را آموزش و اطلاع رسانی تشکیل می دهد؟ ما مخالف برنامه های تفریحی مناسب نیستیم ولی امروز تفریحات شده اصل و اهداف فرهنگی درحاشیه قرار گرفته است هم در سینما و هم در تلویزیون.
نظرشما در رابطه با هادی فیلم و برنامه¬های آن چیست؟
هادی فیلم در مدت زمان فعالیت های خود که تقریبا چهار سال است کارهای مهمی انجام داده است گر چه قرار بود شبکه هادی درکابل راه اندازی شود ولی بنا به مشکلاتی از جمله مسایل مالی نتوانسته تا کنون فعالیتهای خود را پخش کند ولی برنامه های خود را متوقف نکرده است وتولیدات خود را از چند شبکه ماهواره ای که رویکرد دینی دارند پخش می کند و بعضی برنامه های خود را به شکلCDپخش کرده است و این تولیدات بازتاب مناسبی در میان مهاجرین داشته است و همواره از دور و نزدیک همکاران مورد لطف و نوازش همشهریان عزیز بوده¬اند و می¬باشند و همچنین بعضی تولیدات مستند آن به جشنواره¬های بین¬المللی راه پیداکرده¬اند، از جمله¬ی آنهاخشکسالی¬درجشنواره¬فیلم مستندکیش وفیلم سرزمین پامیر در جشنواره تاتارستان که حایز جایزه هم شد و نیز فیلم روایت هجر در جشنواره¬ی بین¬المللی فیلم تهران.
از فیلم مستند روایت هجر که از ساخته های شما است و حضور آن در جشنواره¬ی فیلم کوتاه تهران؛ برایمان بیشتر بگویید ؟
مهاجرت ناشی از جنگهای طولانی به عنوان یک بخش از تاریخ کشور ما برای من اهمیت خاصی دارد چون که نسل آینده باید قضاوت درستی از این شرایطی که نسل حالا دارد داشته باشد . بسیاری از هموطنان ما در داخل فکر می¬کنندکه مهاجرین در اینجا جا خوش کرده اند و اینجا برای مهاجرین بهشت است. البته مهاجرت سکه ای است دو رو دارد یک روی آن کسب علم و دانش و مهارت هایی است که مهاجرین از سرتاسردنیا کسب کرده¬اند و به عنوان یک تجربه باخود به وطن می برند و یک روی دیگر مشکلات و سختیها و تبعیضها وتوهین¬هایی است که گریبانگیر مهاجرین است. ما در روایت هجر خواستیم تصویری واقعی از زندگی جمعی از مهاجرین که در یک منطقه دور افتاده قم زندگی می کنند ارایه کنیم . روایت در واقع کار نا تمامی بود که قبلا دچار مشکلاتی شده بود و موفق نشدم آن را در آن زمان تمام کنم . سیفی نمونه ای از هزاران هموطن مهاجر ما است که با تمام وجود در اینجا کار می کند تا لقمه نان حلالی را نصیب خانواده ی خود کنند ولی دستشان را پیش کسی دراز نمی¬کنند اما مشکل سیفی و همسال سیفی کمبود درآمد یا شاق بودن کارشان یا تبعیضها نیست¬مشکل امثال سیفی غربت وغم دوری از وطن است.
فیلم روایت هجر از میان بیش از پانصد فیلم مستد در میان سی فیلم راه یافته به جشنواره ی بین¬المللی فیلم کوتاه تهران بود و در میان نامزد های دریافت جایزه قرار گرفت. بهترین پاداش برای من و همکارانم زمانی بود که در سکوتی که در سالن سینما حکم فرما شده بود سیفی که می گفت من به افغانی بودن خود افتخار می کنم در حالی که لباسی کهنه به تن داشت و بیلی به دست، نمونه ی یک مهاجر زحمتکش و باوقار بود. بعد از اتمام فیلم کفهای ممتدی را که در سالن بلند شد هیچگاه فراموش نمی¬کنم البته من فکر می¬کنم این دست زدنها برای دست پینه بسته ی سیفی شخصیت فیلم بود .
غیر از روایت¬هجر چه کارهای دیگری تولیدکرده اید ؟
من تاکنون چند عنوان فیلم مستند ساخته ام که از جمله¬ی آنها«میداندار» در رابطه با یک ورزشکار هموطن و مستند کیمیاگران خاک و جوینده خاک در رابطه با مهاجرین کوره¬پزخانه¬های قم ومستند«تن وروان»در رابطه با ورزش کاران رشته رزمی کنگ فو و نظرگاه سخی در رابطه با زیارتگاه سخی وجایگاه این نوع زیارتهادرباورهای مردم و چند کار دیگر است . ولی برنامه های تلویزیونی بیش از صدها ساعت بوده است که بعضی از آنها از شبکه های مختلف جمهوری اسلامی ایران و نیز بعضی شبکه های داخلی پخش شده اند یا در حال پخش هستند.
مشکلات فیلمسازی در خارج از کشور چیست ؟
فیلمسازی نه تنها در خارج کشور بلکه در داخل کشور هم مشکلات زیاد دارد مخصوصا ساخت فیلمهای مستقل . هنوز باندهای مافیایی قدرت فیلمسازان مستقل را در آنجا تهدید می کند که من هم طعم آن را در داخل وخارج چشیده ام .اما ساخت فیلم در خارج مثل سایر مشکلاتی که¬گریبانگیر مشاغل¬مهاجرین¬است¬باتوجه به حساسیتهایی که نسبت به فیلم است چند برابر می شود.ازجمله بحث مجوز است که نه تنهاجواز ساخت فیلم که خود ماها فاقد حقوق شهروندی هستیم و مهمان ناخوانده محسوب می شویم بقیه اش را خودتان حدس می زنید خلاصه فیلمسازی مستقل کار مشکلی است .
در پایان اگر گفته ای دارید بفرمایید ؟
من آرزویی جز آرامی وآبادانی وطنم ندارم وهمچنین ازدست¬اندر کاران ماهنامۀوزین هادی تشکر می¬کنم¬که این¬وقت را در اختیار این حقیر گذاشتند وبرای این¬عزیزان¬آرزوی سربلندی وسرافرازی وموفقیت دارم
+ نوشته شده در یکشنبه بیست و نهم مهر ۱۳۸۶ ساعت 0:36 توسط علی اکبری
|
علی اکبری هستم بیشتر عمرم را در عالم غربت گذراندم . دانش اموخته سینما و علاقه مند سینمای مستند و شعرهای مولانا و موسیقی محلی هستم بعد از فیلمسازی شغل معلمی را دوست دارم . از هرگونه پیشنهاد شما برای همکاری در زمینه فیلم وسینما و برنامه های سازنده تلویزیونی خوشحال می شوم وانتقاد دوستانه ی شما را باعث پیشرفت خود میدانم.